Jakie są objawy nadciśnienia w ciąży? Dlaczego wymagają kontroli?

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Czy wiesz, że nadciśnienie w ciąży może rozwijać się bez żadnych objawów, nawet jeśli czujesz się całkiem dobrze? To sytuacja, w której regularna kontrola tego parametru jest naprawdę ważna – nie tylko dla Ciebie, ale także dla bezpieczeństwa Twojego dziecka. Sprawdź, jak rozpoznać pierwsze sygnały podwyższonego ciśnienia krwi, jakie powikłania mogą się z nim wiązać i jak przebiega leczenie, gdy spodziewasz się dziecka.

Czym jest nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienie tętnicze to trwale podwyższone ciśnienie krwi w tętnicach. Innymi słowy, serce ze zwiększoną siłą pompuje krew, a ta zbyt mocno „napiera” na ściany naczyń. 

O nadciśnieniu – również tym, które może pojawić się u ciężarnej – mówimy, gdy pomiary konsekwentnie wynoszą co najmniej 140 mmHg (ciśnienie skurczowe) i/lub 90 mmHg (ciśnienie rozkurczowe). Taki stan w trakcie ciąży jest szczególnie niebezpieczny, bo dotyczy także Twojego dziecka. Może zwiększać ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych u mamy i nienarodzonego malucha, dlatego jego monitorowanie to konieczność.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o nadciśnieniu tętniczym – jego przyczynach, objawach i leczeniu – zajrzyj TUTAJ. Obejrzyj też nasz podcast.

Dlaczego ciąża może sprzyjać skokom ciśnienia?

Nadciśnienie to jedno z najczęstszych wyzwań zdrowotnych, przed jakimi stają kobiety w ciąży – szacuje się, że dotyka od 5 do 10% przyszłych mam – nawet tych, które wcześniej miały wzorowe wyniki. 

Dlaczego w ciąży mogą pojawić się skoki ciśnienia? Wyobraź sobie, że Twój układ krążenia nagle musi obsłużyć dwie osoby jednocześnie. Serce bije wtedy szybciej, pompując nawet o kilkadziesiąt procent więcej krwi, aby zapewnić maluszkowi odpowiednią ilość tlenu i składników odżywczych. U zdrowej mamy organizm zazwyczaj doskonale sobie z tym radzi – naczynia krwionośne rozluźniają się pod wpływem hormonów, a ciśnienie może być nawet nieco niższe w środkowym etapie ciąży.

Czasami jednak mechanizmy adaptacyjne zawodzą i ciśnienie zaczyna niebezpiecznie rosnąć. W takich przypadkach obserwuje się zwiększenie napięcia naczyń krwionośnych i aktywację mechanizmów neurohormonalnych, co sprzyja rozwojowi nadciśnienia ciążowego oraz potencjalnych powikłań u przyszłej mamy i jej dziecka.

Jakie są rodzaje nadciśnienia w ciąży?

W praktyce medycznej wyróżnia się kilka rodzajów nadciśnienia w ciąży:

• nadciśnienie przewlekłe – występowało przed ciążą lub przed 20. tygodniem; zwykle nie ustępuje po porodzie;
• nadciśnienie ciążowe – pojawia się po 20. tygodniu ciąży i zazwyczaj ustępuje do około 6 tygodni po porodzie;
• stan przedrzucawkowy (preeklampsja) – wysokie ciśnienie z białkiem w moczu i objawami uszkodzenia narządów; wymaga natychmiastowej interwencji, ponieważ może prowadzić do drgawek i poważnych powikłań dla mamy i dziecka.

💡 Warto wiedzieć! Każda forma nadciśnienia może przekształcić się w stan przedrzucawkowy, dlatego nawet niewielkie wzrosty ciśnienia powinny być monitorowane.

Jak rozpoznać nadciśnienie w ciąży? 

Nadciśnienie w ciąży bywa podstępne – wiele kobiet czuje się dobrze, nawet gdy ciśnienie jest za wysokie. Dlatego regularne pomiary to absolutna podstawa.

Sygnałem, który powinien Cię zaniepokoić, jest oczywiście ciśnienie równe lub powyżej 140/90 mmHg. Do tego mogą czasami dochodzić dodatkowe symptomy, np.: silne bóle głowy, zaburzenia widzenia (mroczki, zamglone widzenie), uporczywe obrzęki twarzy i rąk, nagły przyrost masy ciała oraz ból w górnej części brzucha. 

Dlaczego nadciśnienie w ciąży jest groźne?

Wysokie ciśnienie oznacza, że krew przepływa przez łożysko pod dużym naciskiem. To z kolei może ograniczać dopływ tlenu i składników odżywczych do dziecka, a w efekcie spowodować zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego. Przy niekontrolowanym nadciśnieniu w ciąży może też dojść do przedwczesnego porodu. 

Inne możliwe powikłania to:

• Odklejenie łożyska – oznacza, że łożysko oddziela się od ściany macicy przed porodem, co może prowadzić do krwotoku i zagraża zarówno mamie, jak i dziecku. Choć zdarza się rzadko, wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, często w formie cesarskiego cięcia.
• Zespół HELLP – obejmuje uszkodzenie wątroby, niszczenie czerwonych krwinek i spadek liczby płytek krwi. Objawia się m.in. bólem w prawej górnej części brzucha, nudnościami i osłabieniem, a nieleczony może prowadzić do groźnych dla życia komplikacji.
• Rzucawka (eklampsja) – to najbardziej dramatyczne powikłanie stanu przedrzucawkowego, którego symptomy nagłe drgawki i utrata przytomności, zagrażające życiu matki i dziecka. 

Jak leczyć nadciśnienie w ciąży?

Jeśli spodziewasz się dziecka, a Twój lekarz prowadzący zdiagnozuje u Ciebie nadciśnienie, nie oznacza to, że musisz rezygnować z radości z oczekiwania na maluszka. Od tej pory Twoja ciąża będzie po prostu ściślej monitorowana, aby utrzymać ciśnienie w bezpiecznych granicach. 

W łagodniejszych przypadkach wystarczą częstsze kontrole i drobne zmiany w codziennym trybie, przy wyższych wartościach lekarz może włączyć leki bezpieczne dla ciężarnych, takie jak metyldopa czy niektóre beta-blokery. 

Zasady, które pomagają utrzymać ciśnienie w ryzach, to:

1. Regularne pomiary ciśnienia – ważne jest utrzymanie wartości ciśnienia w trakcie terapii w zakresie 110–140/80–85 mmHg. Mierz ciśnienie codziennie o stałej porze i zapisuj wyniki. Domowy ciśnieniomierz to najlepszy przyjaciel przyszłej mamy z nadciśnieniem.
2. Zdrowa dieta i nawadnianie – ogranicz sól i przetworzoną żywność, stawiaj na warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i chude białko. Pij dużo wody (ok. 2 litrów dziennie).
3. Ruch i aktywność fizyczna – spacery, pływanie czy ćwiczenia dla ciężarnych poprawiają krążenie i pomagają utrzymać ciśnienie na bezpiecznym poziomie. Zadbaj o co najmniej 140 minut umiarkowanego wysiłku fizycznego tygodniowo (30–60 minut, 3–4 razy w tygodniu). 
4. Odpoczynek i redukcja stresu – wysypiaj się, rób krótkie drzemki, wprowadzaj chwile relaksu i naucz się technik oddechowych. Spanie na lewym boku wspiera przepływ krwi do łożyska.
5. Rezygnacja z używek – papierosy i alkohol są szkodliwe nie tylko dla Twojego zdrowia, ale przede wszystkim dla rozwoju dziecka.
6. Stałe wizyty u lekarza i przyjmowanie leków – przestrzegaj zaleceń i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
7. Czujność na objawy – jeśli pojawią się nasilające się bóle głowy, zaburzenia widzenia, silne obrzęki lub inne niepokojące sygnały, natychmiast powiedz o tym lekarzowi.

💡 Pamiętaj: Dzięki regularnej kontroli i współpracy z lekarzem większość mam z nadciśnieniem rodzi zdrowe dzieci, a powikłaniom udaje się skutecznie zapobiegać.

Częste pytania i odpowiedzi (FAQ)

Czy nadciśnienie w ciąży może przebiegać bez objawów?

Tak. Możesz czuć się dobrze, a mimo to ciśnienie może utrzymywać się powyżej normy, dlatego tak duże znaczenie mają regularne pomiary.

Czy nadciśnienie ciążowe jest przejściowe?

Najczęściej tak. Nadciśnienie ciążowe pojawia się po 20. tygodniu ciąży i zwykle ustępuje do ok. 6 tygodni po porodzie, ale wymaga kontroli, bo może się nasilać lub przejść w stan przedrzucawkowy. 

Od jakich wartości mówi się o nadciśnieniu w ciąży?

Obowiązują tu standardowe normy. Za niepokojące należy uznać wyniki równe lub powyżej 140/90 mmHg. Liczy się powtarzalność pomiarów, a nie pojedynczy „gorszy dzień”.

Czy nadciśnienie w ciąży zawsze oznacza leki?

Nie zawsze. W łagodniejszych przypadkach lekarz może zalecić częstsze kontrole i zmiany w codziennych nawykach. Leki włącza się wtedy, gdy ciśnienie jest równe lub powyżej 140/90 mmHg. 

Czy przejściowe nadciśnienie w ciąży może zwiększyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych u przyszłej mamy?

Tak – nawet jeśli nadciśnienie ciążowe ustąpi po porodzie, bywa traktowane jako sygnał, że układ krążenia był przez kilka miesięcy bardziej obciążony. Dlatego po porodzie warto kontrolować ciśnienie i minimalizować czynniki ryzyka, dbając o prawidłową masę ciała, ruch i zdrowe odżywianie.